LOKALIZACJA KOMBINATU

Początki

Jak wykazują najnowsze badania, pierwsze prace projektowe nad budową nowego, wielkiego zakładu metalurgicznego prowadzono już od I połowy 1946 roku. Urzędem, którego zadaniem było planowanie i koordynacja gospodarki przemysłowej był powstały 24 II 1945 roku Centralny Zarząd Przemysłu Hutniczego. Przy nim, w maju 1947 roku powołano Komisję budowy Nowej Huty.

Inne lokalizacje

Rozważane były różne lokalizacje budowy huty: kilka miejscowości na G. Śląsku, okolice Tarnowa a nawet Pomorze. Ostatecznie wytypowano teren nad Kanałem Gliwickim. Brany był pod uwagę import i przeróbkę rudy z różnych krajów: Szwecja, Maroko, Brazylia, ZSRR. [inne lokalizacje...]

Amerykanie

Jeszcze w połowie 1946 roku nawiązano kontakt z amerykańską firmą Freyn Engineering Company z Chicago. Miała ona dostarczyć całą niezbędną do budowy huty dokumentację. Wstępne koszty jej budowy miały wynosić 200 mln dolarów. Przez cały czas prowadzono prace nad określeniem ostatecznej koncepcji huty. Roczna produkcja miała wynosić 1 mln ton stali. Budowa miła być rozłożona na kilka etapów. Całość miała być skończona do ok.1954 roku, a zakładana wielkość produkcji miała wynosić 75% wytwórczości całego hutnictwa polskiego w 1947r. Równocześnie prowadzono selekcję miejsca gdzie powstanie huta. Jako najlepsze wskazano Dzierżno i Blachownię ( obie miejscowości nad Kanałem Gliwickim).

Rosjanie

Zerwanie współpracy z USA nastąpiło na początku 1948 roku i było podyktowane względami politycznymi. Polska odrzuciła Plan Marshalla i pod koniec 1947r. zacieśniła współpracę z ZSRR. Rozmowy polsko-radzieckie doprowadziły do przyjęcia nowych wytycznych, według których powstająca huta miała produkować 1,5 mln. ton stali ( z możliwością zwiększenia produkcji i rozbudowy zakładu), a nie jak poprzednio 1 mln. ton.

Wybór miejsca

Wcześniej specjaliści uznali wyższość terenu Dzierżna nad Blachownią, ale w obecnej sytuacji stał się on mały dla rozbudowy huty. Zaczęto szukać innego miejsca, spełniającego nowe kryteria. Po zerwaniu współpracy z zachodem brano pod uwagę sprowadzanie rudy tylko z ZSRR, zatem huta musiała być zlokalizowana bliżej wschodniej granicy. Na wybór nowej lokalizacji miała również wpływ zasada forsownej industrializacji , równomiernego uprzemysłowienia kraju i aktywizacji rejonów przemysłowo zacofanych. Przemysł, szczególnie ciężki nie był w owym czasie domeną Krakowa, ponadto przeludnione małopolskie wsie były cennym rezerwuarem siły roboczej. [Kryteria wyboru...]

Ostateczna decyzja

Dnia 13.I.1949 r. do Polski przyjechała komisja radziecka z Ch.D.Zybinem na czele. Przeanalizowano wszystkie wcześniej brane pod uwagę lokalizacje, dokonano objazdu po terenie Górnego Śląska, Zatora, Spytkowic, Skawiny, i definitywnie odrzucono lokalizację w Dzierżnie. 1 i 2. II. zwiedzano tereny Pleszowa i to wtedy inż. Pleszkow stojąc na Kopcu Wandy wypowiedział słowa, które przeszły do historii: "Tu można by najlepiej rozplanować hutę". Teren Pleszów-Mogiła zdecydowanie przewyższał swoimi walorami proponowane wcześniej miejsca. 23.II.49 Komisja dla Rozbudowy Hutnictwa zaakceptowała wybór towarzyszy radzieckich. Rozpoczął się nowy rozdział w historii.[historia budowy kombinatu w datach...]

Wiadomo, że strona radziecka grała pierwsze skrzypce przy podejmowaniu decyzji o budowie kombinatu, ale czy strona Polska miała coś na ten temat do powiedzenia, tak naprawdę nie wiadomo. Pozostało wiele archiwów do otwarcia i wiele dokumentów do przestudiowania, żeby to jednoznacznie stwierdzić. Wiadomo, że wszystkie złe i dobre konsekwencje tej decyzji odczuwamy do dzisiaj. (ŁK)