MOGIŁA

Według legendy nazwa tego miejsca wiąże się ze śmiercią Wandy, córki legendarnego założyciela Krakowa, Kraka. Wanda odziedziczyła po ojcu panowanie nad miastem. O jej nadzwyczajnej urodzie dowiedział się niemiecki książę Rydygier, który poprosiła o jej rękę. W przypadku odmowy zagroził wypowiedzeniem wojny. Wanda nie chcąc poślubić Niemca wskoczyła do Wisły, a w miejscu gdzie rzeka wyrzuciła jej ciało, poddani usypali jej mogiłę.

KLASZTOR I KOŚCIÓŁ.

Klasztor w Mogile

Nazwa Mogiła po raz pierwszy pojawia się w 1291 r., wcześniej osada nazywała się po łacinie Clara Tumba. W 1222 r. jej właściciel, biskup krakowski Iwo Odrowąż podarował ją zakonowi Cystersów fundując im równocześnie kościół. Była to trzynawowa budowla w stylu romańskim. W 1241 r.w został spalony przez Tatarów. Odbudowa kościoła zakończyła się dopiero dzięki wsparciu Kazimierza Wielkiego. Później wielokrotnie go przebudowywano, przez co stał się mieszanką różnych stylów.

Kościół jest budowlą trzynawową, bazylikową z transeptem ( nawa poprzeczna).Wybudowano g na planie krzyża łacińskiego. Po obu stronach prezbiterium są po dwie kaplice. Na przecięciu ramion krzyża stanęła dzwonnica. Niezwykle cennym elementem zdobiącym wnętrze są XVI wieczne freski Stanisława Samostrzelnika, mogilskiego cystersa. W ołtarzu głównym znajduje się późnogotycki poliptyk, a w bocznych ołtarzach obrazy z XVIII wieku. We wnętrzu znajduje się także piękny romański portal z XIII w. Prowadzi on do XIV wiecznych krużganków gotyckich, które są już pomieszczeniami klasztornymi. Ich sklepienia są pokryte freskami Samostrzelnika. Na początku XXw. w ściany zostały wmurowane wydobyte z pierwszej posadzki kościoła płyty nagrobkowe członków rodziny Odrowążów i innych zasłużonych dla klasztoru. Wewnątrz klasztoru znajdują się pomieszczenia dla zakonników, kaplica i biblioteka z bezcennym zbiorem starych wolumenów i archiwum.

Do zabudowań kościelno-klasztornych należy zabytkowy budynek, dawniej mieszkanie opatów-stąd nazwa "opactwo". Został wybudowany w stylu renesansowym , w jednej z sal jest renesansowy kominek. Główne wejście do tej części klasztoru prowadzi od strony wschodniej, zdobi je barokowy portal. Na południowej ścianie starszej części budynku, tzw. "przeoratu" znajduje się medalion z głową Zygmunta Starego.

W miejscu starego cmentarza obecnie znajduje się ogród. W wejściu z kapitularza do ogrodu umieszczono fragmenty płyt nagrobnych. Ogród otoczony jest murem i miał dawniej charakter obronny. Świadczy o tym nasyp i baszta.

W Mogile podczas swojej pielgrzymki w 1979 r. odprawił nabożeństwo Jan Paweł II.

KOŚCIÓŁ ŚW. BARTŁOMIEJA

Dawne dokumenty zaświadczają, że istniał już w XIV w. Został zbudowany przez Cystersów dla miejscowej ludności i pełnił funkcję kościoła parafialnego. W kocu XVI w. uległ zniszczeniu. W XVIII w. został od podstaw przebudowany pozostał w tej formie do dziś. Kościół jest zbudowany z modrzewia, posiada trzy nawy i wybudowaną w 1752 r. dzwonnicę, którą pokrywa kopulasty gontowy dach. We wnętrzu barokowa polichromia z 1766 r. oraz obraz, który przedstawia taniec śmierci.

U zbiegu ulic Klasztornej i W. Sieroszewskiego stoi eklektyczna willa. Od jej strony frontowej zachował się dawny park, który obecnie posiada asfaltowe aleje spacerowe. W willi miała swoją prapremierę sztuka Wojciecha Bogusławskiego pt. "Krakowiacy i Górale". (ŁK)