DETALE ARCHITEKTONICZNE

Programowe nawiązywanie do budownictwa minionych epok uwidoczniło się w wykorzystaniu znacznej ilości historycznych elementów architektonicznych.

ATTYKA

attyka Dawniej obok funkcji dekoracyjnej pełniła także funkcję użytkową. Miała zabezpieczać sąsiednie budynki w przypadku pożaru. Najbardziej efektowną attyką w Nowej Hucie ozdobione są bliźniacze budynki Centrum Administracyjnego HTS. Dzięki jej obecności sprawiają wrażenie dużo starszych niż są w rzeczywistości. Większość attyk nowohuckich należy do odmiany tzw. pełnych i składa się z płycin często obramowanych profilowaniami. Niektóre posiadają małe blanki. Często spotykanym motywem jest długa szczelina pomiędzy dachem a płyciną. Zdaniem niektórych badaczy ujawnia ona także militarne przeznaczenie tych ozdób. Attyka miała osłaniać strzelca a szczelina miała pełnić funkcję otworu strzelniczego. Budynek stawał się dobrym punktem obronnym.

PRZEWIĄZKI

brama Kwartałowa zabudowa wymuszała na budowniczych rozwiązanie problemu dojścia i dojazdu do wnętrz osiedli. W Nowej Hucie występuje duża różnorodność pasaży o różnej wielkości i formie. bramaCzęsto występuje pojedynczy lub podwójny łuk podparty filarami lub kolumnami. Kolumny posiadają formę uproszczoną, ale zazwyczaj zachowują podział na bazę, trzon i głowicę. Sklepienia pasaży często pokrywają kasetony. serlianaSzczególną formą pasaży są serliana, rozwiązanie zapożyczone z architektury renesansowej.

W Nowej Hucie widać również nawiązania ( być może nie do końca świadome) do odleglejszych epok. Podczas zwiedzania warto zwrócić uwagę na os.Centrum A od strony głównych alej.balkon W balkonach widać charakterystyczne kolumny zwężające się ku dołowi. Przypominają one kolumny kreteńskie, od pierwowzorów z pałacu Minosa odróżnia je większa smukłość i podłużne żłobkowania.

Każde z osiedli nowohuckich posiada odrębny wyraz architektoniczny, każde jest na swój sposób inne i niepowtarzalne, pomimo często podobnej urbanistyki. Między osiedlami są duże dysproporcje w ilości użytych ozdób. Są osiedla, na których spotykamy dużą różnorodność i bogactwo detali, a forma budynków jest bardzo urozmaicona. Należą do nich na pewno osiedla A,B,C,D. nadswietlaRównież niektóre osiedla położone dalej od centrum są interesujące. Obok wspomnianych attyk powszechne są lizeny urozmaicające monotonię płaszczyzn ścian, gzymsy, ozdobne wspornki, niekiedy fikuśne balkony. Wejścia do klatek schodowych ozdobione są portalami, czasem zaopatrzonymi w nadświetla. (ŁK)